سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )
287
تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )
خطرى جدى براى ابن الزبير نداشت و تا آن زمان آرام ماند و احقاق حق خود به امامت را آشكار نكرد . با وجود اين ، سكوت هرگز بمعنى محو كامل يك عقيده نيست و بيان آن اغلب بستگى به شرايط و جو حاكم دارد . به جز تعداد اندكى از پيروان زين العابدين ( ع ) ، كه در بالا ذكر شد ، و آنان ، آن حضرت را به عنوان امام خود و تنها قدرت و مقام مذهبى زمان پذيرفتند ، وى بطور كلّى از احترام فراوان و اعتبار و حيثيّت والايى در ميان حلقهء دانشمندان مدينه برخوردار بود . اين دوره ، عصرى بود كه هوادارى و احترام به اعقاب پيامبر در ميان مردم رشد مىكرد گرچه واقعا تفاوت با شيعيان نيز داشتند . در اين دوره نيز علاقه و توجه به احاديث نبوى و بخصوص مسائل شرعى در مدينه فزونى مىيافت اين عصر « دوره هفت فقيه مدينه » بود كه ما در فصل دوم كتاب از آنها نام برديم . از مطالعهء تاريخ در مىيابيم كه زين العابدين ( ع ) در مدينه به عنوان محدّث والامقام و عاليقدر در حلقه علماى اين ديار مورد توجّه بود . بزرگترين فقيه مدينه در اين عصر ، سعيد بن المسيّب بود كه امام را با بزرگترين اعتبارات و احترامات مىنگريست . ( 28 ) مآخذ شيعه ، سعيد را يكى از پيروان امام مىدانند و اين موضوع نمىتواند درست باشد . در حقيقت گرچه سعيد احترام خاصى به امام زين العابدين ( ع ) مىگذاشت و يكى از دوستان صميمى آن حضرت نيز بود ولى در مسائل حقوقى و شرعى نظريات مشتركى با او نداشت . با وجود اين ، در آن زمان هنوز مكاتب تفكر حقوقى دوران ابتدايى خود را مىگذراندند و امكان اختلاف عقيده جدى بين امام زين العابدين ( ع ) و سعيد وجود نداشته است . در عين حال ، احتمال دارد كه زين العابدين ( ع ) و عمش محمد بن الحنفيه تنها پيرو احاديثى كه از طريق على بن أبي طالب ( ع ) روايت مىشد باشند . فقيه بزرگ و محدّث گرانقدر ديگر زمان ، الزهرى يار نزديك و ستايشگر زين العابدين ( ع ) بود . زهرى ، نام پرافتخار زين العابدين ( ع ) ( زينت پرهيزگاران ) را بخاطر عبادت فوق العاده زياد آن حضرت به دو داد . ( 29 ) بررسى جامع گزارشها و روايات تاريخى اعم از شيعى و سنّى ( 30 ) نشان مىدهد كه زين العابدين ( ع ) به طور كلّى ، به خاطر شايستگىها و امتيازات فوق العاده ،